Yüksek Irtifa ve Antrenman
Derleyen: Serkan Emre SEFA

Teorik olarak yüksek irtifada yapilan antrenmanlarin deniz seviyesinde yapilanlardan daha hizli fizyolojik degisimlere neden olur. Bunun nedeni ise irtifada hipoksianin organizmayi stress altina sokarak organizmada bir takim fizyolojik uyumlara neden olmasidir.

Yükseltide yapilan antrenmanlar sonucu kan hücresinde, hemoglobin ve eritrosit miktarinda, mitokondri yogunlugunda ve kas dokudaki enzimlerin düzeyinde artis meydana gelir. Bu artislarda temelde iki strese baglidir antrenman ve yükseltide hipoksia.

Üst düzey sporcularda yapilan çalismalarda yüksek irtifada yapilan antrenmanlardan sonra deniz seviyesine dönüste, eski düzeylerinden daha iyi performans gösteremedikleri gözlenmistir. O halde yüksek irtifa antrenmanlari üst düzey sporculardan daha ziyade elit olmayan kondisyonu düsük sporculara veya sporcu olmayan insanlara uygulanmalidir. Ayrica maxVO2 bakimindan yükseklik antrenmanlari ile sporcularda bir artis elde edilmemesine ragmen, yükseklik antrenmanlarinin genel dayanikliligi arttirdigi kabul edilmekte ve yararli olabilecegine inanilmaktadir.

Eger sporcular yüksek irtifada antrene edilmek istenirse su ilkelere dikkat etmek gerekir:

· Yükseklik 1800m-2300m arasinda olmali,
· 2-4 hafta kalinmali,
· Baslangiçta aerobik, daha sonralari anaerobik çalismalara yer verilmelidir,
· Deniz seviyesine dönüs sonrasi yarismalar 2 hafta içinde yapilmalidir.
Yükseklikle kazanilan fizyolojik uyumlar, daha dogrusu yüksek irtifanin yararli etkileri, deniz düzeyine indikten sonra 2-3 hafta kadar devam etmekte ve daha sonra ortadan kalkmaktadir.

Özetle su sonucu çikarmak mümkündür, hipoksik antrenman , anemik sporcularda, max VO2’si düsük sporcularda özellikle iyi sonuçlar vermektedir. Performansi iyi olan spocularin performanslarini bu yolla daha iyiye götürmek ise süpheli görülmektedir. Yükseklige reaksiyon olarak meydana gelen fizyolojik uyumlar bireysel farkliliklar göstermektedir. Dag tutmasi, gastrointestinal bozukluklar, sivi kaybi olmamasi veya az olmasi için uygun yükseklikler seçilmelidir. Yükseklikte kalis süresi uzun olmalidir ki hemokonstrasyondan ziyade gerçek bir Hb. Ve Alyuvar artimi meydana gelsin.Yükseklikte bir süre antrenmandan sonra deniz düzeyine dönenlerden Hipoksik antrenmanin performansa pozitif olmasa bile negatif bir etkisi görülmemistir
( Akgün,1992).