Uyku Tulumu ve Mat Seçimi
Uyku tulumunun görevi havayi hapsetmek ve vücudun etrafinda tutmaktir. Bunu yaparken ayni zamanda vücudumuzdan uyurken bile disariya verilen su buharinin disariya çikmasina izin vermelidir. Havayi tutmak için uyku tulumlarinda farkli dolgu malzemeleri kullanilmakta ve bu dolgu malzemeleri degisik kumaslarla yerinde tutulmaktadir. Bir uyku tulumunun verimliligi içinde tuttugu havaya baglidir ki bu da tulumun kalinligina, yani dolgu malzemesinin miktarina ve hava tutma yetenegine ile dogrudan iliskilidir.

Isi Dereceleri
Bir uyku tulumunun verimliligini anlamanin alisilmis yolu tulumun isi derecesine bakmaktir. Genelde bir tulum için iki rakam verilir. Birincisi tulumda rahat bir sekilde uyuyabileceginiz isi, ikincisi ise ekstrem derecesi yani tulumda geceyi geçirebileceginiz minimum isidir. Fakat unutulmamali ki her insanin tulumda rahat etmesi kendi metobalizmasi, kullandigi matin kalitesi, yasi, yedigi yemek, havadaki nem orani ve rüzgar hizi gibi çesitli etmenlerle ilgilidir ve bunlarin hepsi kisinin kontrolünde degildir. Tulumun içine giyinik olarak girip tulumun konfor derecesini arttirmak mümkündür ama bunun da bir limiti vardir. Testler, ne kadar giyinirseniz giyinin tulumun derecesini maksimum 11°C indirebileceginizi göstermistir. Genelde daha agir olmasina ragmen boydan boya fermuarli tulumlar daha kullanisli ve havalandirmasi daha kolay oldugu için tercih edilmektedirler. Fermuarin boyunca koruma olmasi da isi kaybini önlemek için gereklidir. Uyku tulumlarinin boylari 200cm. ile 230cm. arasinda degisir. Soguk havalarda bazi malzemelerinizi tulumun içine almaniz gerekeceginden alacaginiz tulumun boyunu seçerken bunu da göze almalisiniz. Fazla büyük bir tulum da gereksiz agirlik ve isitilmasi gereken daha fazla hava demek oldugundan amaçlariniza tam uygun boyutta bir tulum seçmelisiniz.
Dikdörtgen, yari dikdörtgen ve mumya gibi farkli sekillerde uyku tulumlari olmakla birlikte doga sporlarinda genelde mumya tipi uyku tulumlari kullanilir. Bunun sebebi mumya tipi tulumlarin vücuda daha yakin olmasi ve böylece tulumun içindeki hava miktari daha az olacagindan havayi isitmanin daha kolay olmasidir.Ayrica mumya tipi tulumlar daha az malzeme gerektirdiginden daha hafiftirler ve daha az yer kaplarlar.

Dolgu Malzemeleri
Uyku tulumunuzu seçerken diger gözönüne alacaginiz sey tulumun dolgu malzemesidir. En iyi hava tutma özelligine, dolayisiyla en iyi agirlik performans-dengesine dogal dolgu malzemeleri sahiptir. Ayrica sikistirildiklarinda daha az yer kaplarlar ve tulumun içinde daha iyi dagilirlar. Fiyatlari oldukça yüksek olmasina karsin ömürleri sentetik olanlara göre yaklasik üç kat daha fazladir. Dogal dolgu malzemelerinin en büyük dezavantajlari islandiklarinda izolasyon kapasitelerinin çogunu kaybetmeleri ve çok zor kurumalaridir. Bu yüzden tüy tulumlarin islanmamasina çok dikkat göstermek gerekir. Ayrica dogal dolgu malzemeli tulumlarin temizligi de daha özen gerektirir.
Dogal dolgu malzemesi olarak genelde ördek ve kaz tüyü kullanilir ve bu ikincisi ördek tüyüne göre daha iyidir. Aslinda Tükçe'de tek bir karsiligi olmakla birlikte tüyler de ikiye ayrilir; "Feather" ve "Down". "Feather" tüy dendiginde aklimiza gelen sekle sahiptir, "Down" ise ördek ve kazlarin gögüs bölümlerinde olan ve yapi olarak farkli olan bir çesit tüydür. Bu ikincisi havayi tutma özelligi olarak digerinden çok daha iyidir fakat bu iki tüyü birbirinden tamamen ayristirmak çok zordur. "Down" tüyün miktari ne kadar fazla ise dolgu malzemesinin kalitesi da o kadar iyidir. Örnegin 85% "Down" bir tulumda %85 kaliteli tüy, %15 ise bildigimiz tüyden oldugunu belirtir. Yüzde kaç "Down" oldugunun belirtilmesi genelde Avrupa'da kullanilan bir yöntemdir fakat "Down" dedigimiz tüyler de kalite olarak birbirinden farkli oldugu için bu tanimlama da tulumun hava tutma kapasitesini, yani kalitesini tam olarak belirleyememektedir. Amerika'da kullanilan ve tüyün bir ounce'inin (28.5 gr.) belli bir basinç altinda ne kadar yer kapladigini ölçen sistem diger sisteme göre çok daha kesindir. Bu sistemde 28.5 gr. tüyün kapladigi hacim inch küp (1 inç küp = 16.38 cm.3) cinsinden belirtilmektedir ve günümüzde kullanilan tüylerde standart 550 inç küptür. Bu rakam 800'e kadar çikabilir ki bu o tüyün 28.5 graminin 13104 cm.3 yer kapladigini belirtir.

Tüy tulumlar temizleme esnasinda özel bir dikkat gerektirirler ve tüy için üretilmis bir temizleme malzemesi kullanilmasi gerekir. Ayrica islakken çok agirlastiklarindan yikama sonrasi tasirken çok dikkatli davranilmasi gerekir. Kurutma için en iyi yöntem ilik ve iyi havalanan bir yere serip arada sirada çevirerek bir hafta kadar beklemektir.

Sentetik dolgu malzemeli tulumlarin temizligi daha kolaydir ve fiyatlari daha düsüktür. Fakat daha fazla yer kaplarlar, daha agirdirlar ve daha kisa ömürleri vardir. Sentetik tulumlar da islakken izolasyon özelliklerinin bir miktarini kaybederler ama islak bir tüy tulumdan çok daha iyidirler, ayrica çok daha çabuk kururlar. Sürekli islak ortamlarda sentetik tulum kullanmak daha avantajlidir.
Sentetik dolgu malzemeleri sürekli gelismekte ve daha iyi malzemeler üretilmektedir fakat hala iyi kalitede kaz tüyü ile karsilastirilabilecek bir malzeme üretilememistir. Bu dolgu malzemeleri farkli olduklari için temizlemede üreticinin tavsiye ettigi yöntem uygulanmalidir.

Dis ve Iç Kumaslar
Tulumun disindaki kumasin rüzgara karsi dirençli ve belli bir ölçüde su geçirmez olmasi gerekmektedir. Ayrica dolgu malzemesinin disari çikmasini da önlemelidir.
Genelde tulumlarin disinda normal dokumali naylon, ripstop dokuma naylon ya da Ultrasoft veya Pertex gibi mikrofiberler kullanilir. Tüy tulumlarda Gore-tex ve benzeri su geçirmez/nefes alabilir kumaslar kullanilmasindan, istenilen performansin alinamamasi nedeniyle son yillarda vazgeçilmistir. Bunun yerine Gore Dryloft, Endurance gibi suya dayanikli fakat su buharini disariya daha iyi atabilen dis kumaslar tercih edilmektedir.
Tulumlarin iç kisimlarinda ise pamuklu ya da sentetik malzeme kullanilabilir. Pamuklular daha agir olmalarina ve islandiklarinda daha zor kurumalarina ragmen daha yumusaktirlar. Sentetik kumaslar ise hafif olmakla birlikte mikrofiber dokuma olanlar disindakiler direk tene temas ettiklerinde yapisiyormus hissi verirler.

Baslik
Eger tulumunuzu 5°C nin altinda kullanicaksaniz - ki dagcilik ve kis kampçiliginda çok normal bir sicakliktir - tulumunuzun mutlaka bir basligi olmalidir. Soguk havalarda basligin kafanizi iyice sarabilmesi için bir gergi ipinin de bulunmasi gerekir. Unutmayin ki soguk bir kafa basagrisina ve büyük bir isi kaybina sebep olur. Yine soguk havalarda boynunuzu çevreleyen ve dolgu malzemeli bir parçanin olmasi da isinin omuz ve boyun çevresinden disari kaçmasini önleyecektir.

Matlar
Tulumunuzun içine girip yattiginizda altinizdaki dolgu malzemesi agirliginiz altinda ezilecek ve izolasyonu saglayan hava tutma görevini yerine getiremeyecektir. Bu durumda vücut agirligindan etkilenmeyecek, kapali hücreli mat gibi, bir izolatör kullanmaniz gerekecektir. Bu matlarda kimyasal ya da fiziksel olarak sisirilmis köpük kullanilir. Bu malzeme binlerce hava hücrecigini kapsar ve çok hafiftir. Bu matlar ezilmeye karsi çok dayaniklidir ve çok az su emerler. Unutmayin ki bu matlarin asil amaci konfor degil izolasyondur. Kis için genelde çift mat ya da 11-12 mm. kalinliginda matlar kullanilir.

Kendi basina sisen hava yataklari ise ikinci alternatiftir. Sisme matlarin dislari hafif bir malzemeden yapilmistir ve içlerinde yumusak süngerimsi bir köpük vardir. Köpük, matin içindeki havanin sirkülasyonunu önleyerek matin performansini arttirir. Therm-a-Rest gibi sisme matlar diger matlara göre daha agir olmalarina ve fiyatlari daha yüksek olmasina karsin daha fazla izolasyon ve konfor saglarlar Özellikle kar üzerinde kullanilirken sisme matlarin avantajlarinin dezavantajlarinin çok üstünde oldugunu söyleyebiliriz. Bu tip matlari kullanirken dikkat edilmesi gereken nokta sivri cisimleri matinizdan uzak tutmaktir.

Bu bilgi www.adrenalin.com.tr sitesinden alinmistir.