KAMPÇILIK
Derleme: Serkan DILVER
(Ege Üniversitesi Dagcilik Kolu Notlari)

Kampçilik da dagcilik gibi zorluklarla dolu fakat zevkli bir ugrastir. Bu zorluklari azaltmanin yolu ise kamp yapma sanatini ve kampta yemek pisirmeyi ögrenmektir. Bir kampi iyi bir kamp yapan rahat bir çadir, sicak bir uyku tulumu ve iyi yiyecektir.

Kampçiligin esas kurali ise dogaya saygi duymaktir. Dogayi koruma karsisinda bizim rahatimiz ikinci planda kalmaktadir. Aslinda bize bunca mutluluk saglayan dogaya saygimizi gösterecek seyleri yapmak o kadar da zor degildir. Bu yüzden bu bölümde kolay kamp yapmanin oldugu kadar temiz kamp yapmanin da ipuçlari verilmistir. Kamp yaparken her zaman göz önünde tutmamiz gereken kural çevreye en az zarari vermektir.

Ülkemizde kamp yaparken dikkat edilmesi gereken bir diger konu ise eger kamp yapacaginiz yerin yakininda köy veya yerlesim birimi varsa muhtar yada jandarmaya haber vererek izin almaktir.

Dogaya En Az Zarari Vererek
Kamp Yapma:
Dagcilarin kamp yaptiklari yerler genellikle pek konforlu yerler degildir. Çogunlukla ormanin içinde güzel ve manzarali bir yerdense, rüzgarli ve rahat bir kampa uygun olmasa bile zirveye daha yakin yerleri tercih ederler. Kamp yeri seçerken dikkat edilmesi gereken konu çevreye en az zarari vereceginiz yerleri seçmektir. Kampin verecegi zararlar açisindan zeminleri en az zarar görenden en çok zarar görene dogru siralarsak:

Kar: Kar eriyecegi için varliginizin bütün izleri kisa zamanda kaybolacaktir.
Kaya tabakalari: Sert kaya tabakasi kampin yapacagi birçok olumsuz etkiye karsi dirençlidir.
Kumlu, çakilli yada çiplak toprakli zeminler: Bu kayadan sonra gelen en iyi üçüncü seçimdir.
Orman içindeki seyrek bitkili açikliklar: Bu, ilk üç seçenege göre daha çok zarar gören bir zemindir.
Yüksek irtifadaki çayirlar: Yüksek irtifalarda bulunan çayirlar çok kisa bir büyüme sezonuna sahiptir ve dag ekosistemleri içinde en kirilgan olanidir. Çayirda bir hafta için kurulan bir çadir, örttügü sahadaki çimlerin o sezon için yasama sanslarini ortadan kaldirir. Uzun süreli bir kamp kurulacaksa birkaç günde bir çadirlarin yerinin degistirilmesi bitkilere verilecek zarari azaltir.
Yüksek irtifadaki, bitkiyle kapli alanlar: Dag bitkileri yeserip, çiçek açip tohum birakmak ve birkaç santim daha büyümek için sadece bir iki aya sahiptir. Böyle bir sahada kisa bir kampin etkileri bile belki yillarca silinemeyecektir.

Su kiyisi: Su kiyilarindaki flora özellikle çok kirilgandir. Ayrica su kirliligi de gittikçe büyüyen bir problem olarak karsimiza çikmaktadir. Kampçilar genellikle su kiyilarini tercih ettikleri için Amerika Birlesik Devletleri'nin çogu yerinde su kiyisina 60 m.'den daha yakin kamp yapmak yasaklanmistir.
Kamp yerini seçerken dogaya yapacagi etkiyi dürüst olarak ele alin. Su kiyisindan, çayirlardan, patikalardan ve diger kampçilardan uzakta kamp yapin. Dogal olarak çiplak olan arazileri bulmaya çalisin. Düzeltmek için kazmayacaginiz ve drenaj kanallari açmaniza gerek olmayacak uygun egimli yerleri tercih edin. Eger sudan yeteri kadar uzakta terk edilmis bir kamp yeri bulursaniz yenisini aramak yerine orayi kullanin.

Kamp yerini seçerken, konfor açisindan rüzgar dikkate almaniz gereken bir etkendir. Dag rüzgarlari çok kaprislidir. Asagidan yukariya dogru esen bir ögleden sonra meltemi, gece olunca karli alanlardan asagiya dogru esen buz gibi bir rüzgara dönüsebilir. Soguk hava sicak havadan daha agir oldugu için hava durgun oldugu zamanlarda vadileri izleyerek asagiya dogru iner ve çukur yerlerde toplanir. Bu yüzden vadi yamaçlarinda soguk bir rüzgar ve vadi tabaninda da bir soguk hava havuzu olusur. Geceleri hava, göl ve nehir kenarlarinda daha yüksekteki tepelere oranla daha soguk olur.
Çadiri kurarken rüzgarin yönünü dikkate alin. Çadiri bir penceresi rüzgara dogru kurmak iyi bir taktiktir. Böylece çadirin içine giren rüzgar iç basinçla dis basinci esitleyecek ve çadirin pirpirlanmasini azaltacaktir. Fakat dag rüzgarlarinin yönü aniden degisebilir. Kötü havanin en iyi tarafi, firtina rüzgarlarinin asagi yukari sabit yönde esmesidir.

Kamp Atesi:
Çevreye vereceginiz zarari azaltmak için kamp atesi yakmaktan mümkün oldugu kadar kaçinin. Yemek pisirme isi ocaklarla çok daha çabuk, temiz, düzenli bir sekilde ve çevreye hiçbir zarar vermeden yapilabilir. Kamp atesi yakilan yerde uzun yillar hiçbir bitkinin yesermeyecegini unutmayin.

Temizlik:
Yemek yediginiz kaplari vakit geçirmeden sicak suyla yikarsaniz çok az sabun harcayarak kolayca tmizleyebilirsiniz. Yemegi bitirir bitirmez kaplari sicak suyla doldurup ya hemen yikayin yada yagli kisimlarin kabarmasi için biraz bekleyin. Bulasik sularini su kaynaklarindan ve bitkilerden mümkün oldugu kadar uzaga dökün.

Bulasik yikamak için tasiyacaginiz metal yada plastik bir bulasik süngeri bulasiklari yikarken büyük bir kolaylik saglar. Mutfak malzemelerini kum, çakil yada otlarla temizlemenin, çok ufak yiyecek parçalarinin kaplarin üzerinde kalarak sinekleri ve kemirgenleri çekmesi gibi bir dezavantaji vardir. Mümkün oldugu takdirde yaninizda bir su bidonu tasirsaniz temizlikte kullanacaginiz su için defalarca su kaynagina kadar gidip gelme zorunda kalmazsaniz.

Üstünüzü yada elbiselerinizi yikamak için su kaynaklarindan en az 60 metre uzaga gidin ve mümkünse sabun kullanmadan veya çok az sabun kullanarak temizligi gerçeklestirin.

Plastik torbalari kullanmak zaruri olabilir. Dagcilar bir çok is için plastik torbalara ihtiyaç duyarlar. Çöplerinizi tasimak için yaninizda mutlaka büyük ve kalin bir naylon çöp torbasi bulundurun. Konserve ve yiyecek kutulari hakkinda eski bir kural vardir: Eger o kutulari daga dolu olarak tasiyabiliyorsaniz, bos olarak geriye getirebilirsiniz. Dagcilar genellikle atesin külleri arasinda alüminyum folyolar dahil bütün çöplerini toplayip, geriye getirirler. Yolda gördügünüz çöplerin de kimin biraktigina bakmaksizin tasiyabildiginiz kadarini geriye getirmeye çalisin.

Çöpleri asla gömmeyin, tuvalet çukurlarina ve kaya yariklarina atmayin. Kampçiligin altin kurali "Kampi buldugunuzdan daha temiz birakmaktir.”

Tuvalet ihtiyacinizi gidermek için sudan en az 60 metre uzaga gidin, yaklasik 20 cm. derinlikte ve 25 cm. çapinda bir çukur açin. Kullandiktan sonra kazarken çikardiginiz toprakla doldurun. Kullandiginiz hijyenik ped vb. kisisel temizlik malzemelerinizi hava geçirmeyecek naylon torbalarda saklayin. Tuvalet kagitlarini mümkün oldugu takdirde yakin. Karda ise agaçlik vb. göze çarpmayacak ve kamptan uzakta bir tuvalet sahasi arayin. Çöpleri yagan karla örtülmeden önce mümkün oldugu kadar çabuk toplamaya çalisin.

Hayvanlar Ve Yiyecek:
Ayi ve kemirgenler yiyecek kokusu aldiklarinda naylon torbalari, çantalari hatta çadirlari bile parçalayabilirler. Yiyecek çantanizi bir agaç dalina asarak ya-da yere dikeceginiz bir çubugun üstüne baglayarak hayvanlarin saldirisindan koruyabilirsiniz. Fakat çantanin astiginiz yada bagladiginiz yer bir ayinin yetisebileceginden yüksek olmalidir.

Yiyecek çantanizi agaç dalindan 120 cm. kadar asagiya ve yerden 180 cm kadar yüksege asarak hayvanlara karsi az da olsa bir koruma saglayabilirsiniz.

Yemek pisirdiginiz yerin uyudugunuz yerden uzakta olmasina dikkat edin. Ayrica yiyecek kutularinin kapaklarini veya naylon torbali yiyecek ambalajlarini, koku girmeyecek sekilde sikica kapatin.
Çevredeki hayvanlari besleyerek cesaretlendirmeyin.

Barinak:
Dagcilikta barinak olarak çadir, bivak torbasi ve kar barinaklari kullanilir.
Çadirlar, kullanimda sagladiklari rahatliktan ötürü en çok tercih edilen barinaklardir. Çok çabuk kurulurlar, su geçirmezler, günesten ve rüzgardan korurlar ve hemen hemen her yerde kullanilabilirler. Fakat agir ve pahalidirlar.

Çadirlar, kis ve buzul tirmanislarinda, yüksek irtifa kamplarinda, rüzgarli bölgelerde en iyi barinaklardir. Hizli tirmanmak isteyen dagcilar bivak torbalari kullanabilirler fakat bivak torbalari saganak yagmurda pek koruyucu olamazlar ayrica malzemeyi içeriye alacak kadar yer de saglamazlar.

Kar barinaklari ise dagcilari firtinadan ve tipiden korur fakat hazirlamasi çok zaman isteyen, güç bir istir.

Açik ve bulutsuz gecelerde, bulutlu olanlara nazaran bir barinaga daha çok ihtiyaciniz olacaktir. Sicaklik olarak farkli olan iki yüzey temas ettiginde sicak olandan soguk olana dogru bir isi geçisi olur. Insan vücudu havadan daha sicak oldugu için de sicaklik vücudun açik kalan yerlerinden ve uyku tulumundan havaya geçer. Barinaklar disindaki havayla insan vücudu arasinda statik bir hava kütlesi yaratarak isi kaybini azaltir. Bulutlar da yeryüzünden yayilan isiyi geri yansittiklari için büyük bir barinak islevi görürler. Bu yüzden bulutlu geceler daha sicak olur.

Çadir Kurarken Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar:
Çadiri, çantadan, çadir kuracaginiz yeri düzenledikten sonra çikarin. Çadiri torbasindan çikarirken de kazik ve direk torbalarina, çadira, tenteye ve varsa tünele sahip olun. Rüzgar malzemeleri uçurabilir yada yogun kar yagisi üzerini örtebilir.

Çadiri çikarttiktan sonra çantanizi kapatin.

Çadiri kurar kurmaz tentesini geçirmeden yada gerdirme islemine baslamadan önce, rüzgarin sürüklememesi için, içine üzeri temizlenmis bir kaç agir çanta atin.

Eger çadirimiz nemli ise tenteyi çok gerdirmeyin. Nemliyken tamamen gerdirilmis bir tente kuruyunca yirtilabilir.

Çadiri kurma islemi bittikten sonra önce matlari serin daha sonra çantalari bosaltin.

Kazma, baton gibi aletleri, karin gömmeyecegi biçimde belli bir yere koyun. Eger yere saplayacaksaniz bunlarin yildirim tehlikesi olusturacak bir yükselti meydana getirmemesine dikkat edin.

Ayakkabilarinizi disarida birakacaksaniz, bir torba içine koyun. Eger içeriye alacaksaniz, üzerindeki kar, çamur, su vs.yi temizleyin.

Tulumlarinizi yatana kadar açmayin.

Çadirin kapi kismini sürekli bos birakin. Böylece herhangi bir tehlike aninda kendinizi disariya atmaniz kolaylasacaktir.

Çadir dar ve paylasilan bir ortamdir. Birbirinizi rahatsiz edecek hareketlerden kaçinin.

Yiyecekleri ve yemek malzemelerini bir arada belli bir yerde tutun.

Çadir içinde yemek yiyeceginiz zaman ortaya geçirimsiz bir örtü serin ve kolay erisebileceginiz bir yerde bolca kagit havlu yada tuvalet kagidi bulundurun.

Giyeceklerinizi çadirin yan taraflarina koyarsaniz islanirlar. Mümkün oldugu kadar naylon torbalar içinde muhafaza edin.

Kamp Yeri Seçimi
1)Hava Durumu Açisindan:
Çadiriniz rüzgar almamalidir. Eger çadir kurdugunuz bölge çok rüzgarli ise çadiri en az rüzgar alan yere kurmaya çalisin. Karli bölgelerde çadirin etrafina öreceginiz bir kar duvari rüzgari büyük ölçüde kesecektir.

Hava kapali ve yagmur yagacak gibi ise çadiri bir tümsek üzerine kurun. Böylece, yogun bir yagis sonucu olusacak yagmur sulari, çadirin altindan degil yanlarindan geçecektir.
Çadirinizin arkasini rüzgara yada rüzgar esebilecek yöne verin. Rüzgarin etkisiyle tente ile çadir arasindan girebilecek suyu engellemek için, tentenin altina tas yerlestirebilirsiniz.

2)Yüzey ve Yer Açisindan:
Çadiri mümkün oldugu kadar düz bir zemin üzerine kurun. Eger arazi egimli ise, çadiri, yatanlarin basi yukarida kalacak sekilde kurun. Eger yatanlarin basi asagida kalirsa çok rahatsiz bir yatis pozisyonu olacaktir. Egime yan olarak kurulan bir çadirda ise, yük-sekte yatanlar devamli asagida yatanlarin üzerine dogru kayacak ve rahatsiz edecektir.

Eger çadiri karli bir bölgede kuruyorsaniz, kari iyice ezerek nispeten sert bir zemin olusturmaya çalisin.

Bölge taslik ise, çadirin kurulacagi zemindeki bütün taslari ayiklayin. Eger ucu disarida kalmis ve çikaramadiginiz taslar veya sivri kökler varsa, çadiri kurmadan önce bunlarin üzerine giysi, ip yada benzeri seyler koyarak çadirin tabaninin yirtilmasini ve yatarken size rahatsizlik vermesini önleyin.
Çadir kuracaginiz yerin sel basmasi, yildirim, tas düsmesi ve çig gibi tehlikelerden uzak bir yer olmasina dikkat edin.

A) Çigdan korunmak için:
Yamaç diplerine ve ortalarina,
Kar balkonlarinin üstlerine ve ortalarina,
Derin vadilere, kamp kurmayiniz.

B) Yildirimdan korunmak için:
Islak kayalarin ve agaçlarin altina,
Kaya yapisini bilmediginiz magaralara,
Yüklü bulutlarin oldugu yerlerde, tepelere, kamp kurmayiniz.

C) Kaya düsmelerinden korunmak için:
Kayaliklarin tas düsmesine elverisli olup olmadigini renginden anlayabilirsiniz. Eger kayaligin veya asagiya düsmüs taslarin rengi açik sari ve açik kahverenginin tonlari arasinda degisiyorsa buralar tas düsmesine uygun yerlerdir. Kesinlikle yakinlarina kamp kurmayin.

D) Sel baskinlarindan korunmak için:
Su yanlarina kamp kurarken arazin yapisini inceleyin. Bir vadi tabanindaki dere o an için ciliz akiyorsa bile eger taban kumluysa, bu, o derenin sik sik göründügünden çok daha genis aktigina isarettir. Ayrica vadi tabaninda parçalanmis, yerinden sökülmüs agaç gövdeleri varsa, bu durum o bölgede çok siddetli sellerin oldugunu göstermektedir.

Vadi tabanlarinda kamp kurmaniz gerekiyorsa, su kesiminin mümkün oldugu kadar üzerinde ve normal toprak zemine sahip bir yer arayin. Vadi tabanindaki derenin su toplama havzasi sizden çok uzak olabilir. Böyle durumlarda kamp yerinden çok uzakta yagan bir mevzi sagnak yagis bile ani ve siddetli sel baskinlarina yol açabilir.

Çadirin Içinde Ocak Yakma:
Kis çikislarinda oldugu gibi hava çok soguk ve rüzgarli olmadikça çadir içinde kesinlikle ocak kullanilmaz. White Gas'la çalisan ocaklarda bu konuya özellikle dikkat edilmelidir. Yakit ve yag buharlari, etrafa siçrayan yakit ve ocagin parlamalari yangina yol açabilir. Çadirin içindeki oksijenin azalmasi özellikle ocak yakildiginda tehlikeli boyutlara ulasabilir. Ayrica çadirin içinde pisirilen yemekten buharlasan su duvarlarda yogunlasarak çadirin içinin islanmasina sebep olur.

Çadirin Bakimi Ve Temizligi:
Çadirlarin kumasi sentetik malzemelerden yapildigi için ultraviyoleden zarar görür ve zamanla gevser. Bu yüzden uzun süre günes isigina maruz birakilmamalidir. Kamp kurmak için mümkün oldugu kadar gölge yerler tercih edilmeli ve üzerine bir seyler atilarak çadir günesten korunmalidir. Ayrica yüksek sicaklik da çadir kumasi için zararlidir.

Çadiri temizlemek için yumusak bir sabun ve suyla yikamak yeterlidir, Üzerindeki çamur ve lekeler bir firça veya süngerle çikarilabilir. Yikadiktan sonra havadar bir yerde tam olarak kurutulmali ve direklerin metal kisimlari silikon lubricant'la yaglanmali ancak ondan sonra kaldirilmalidir. Yikanmasa bile çadir her kullanimdan sonra havadar bir yerde iyice kurutulup öyle saklanmalidir.

Çok soguk havalarda çadirin direklerinin birbirine degen metal kisimlari donup yapisabilir ve isitilmadan ayrilamaz. Bunu önlemek için direklerin metal kisimlari kullanimdan önce silikon lubricant'la yaglanmalidir. Bu yaglama islemi fermuarlar için de gereklidir. Eger fermuarlar yaglanmazsa sogukta içine giren kar donarak fermuari çalismaz hale getirir. Bu sekilde donmus fermuarlar ya egip bükme hareketleriyle buzlari kirilarak yada çakmakla hafifçe isitilarak açilabilir.
Fermuar çekilirken araya kumas girmesi fermuari çalisamaz hale getirir ve çadirin kumasina da zarar verir. Bunu önlemek için fermuar açilip kapanirken bir parmak fermuarin önünden götürülür.

Çadirin Tamiri Ve Yedek Malzemeleri:
Yirtilma durumunda barinmak çok güç olacagi için özel plaster seklindeki çadir yapistiricilari bulundurulmalidir. Eger bu tip bantlardan bulunamazsa genis ambalaj bantlari kullanilabilir. Ayrica igne ve iplik de bulundurulmalidir. Yedek olarak alinacak ipler rüzgardan dolayi çadirin iplerinin kopmasi durumunda çok ise yarayacaktir.

Malzemenin Çadirin Içine Alinmasi:
Karli kamplarda ve Özellikle kis tirmanislarinda çantalar, içindeki malzeme çadirda kullanilacagi ve sik sik disariya çikilamayacagi için içeriye alinmalidir. Mümkünse buz kazmalari ve degnekler disinda hiçbir malzeme disarida birakilmamalidir.

Mat ve uyku tulumlari serildikten sonra su hazirlanirken bunlarin üstü panço veya bir naylonla örtülürse suyun devrilmesi durumunda islanmalari önlenmis olur.

Tehlike Durumunda Yatis Sekli:
Rüzgar ve siddetli tipi oldugunda çadirin yikilma ve yirtilma tehlikesi vardir. Olay gece meydana gelirse ölüm tehlikesi artar. Tedbir olarak çanta hazir edilir, mat ve uyku tulumu, varsa, bivak torbasina sokulur ve dagci, kramponlar hariç tamamen giyinmis ve botlari ayaginda olmak üzere uyku tutumuna girer. Aksi takdirde tehlike aninda ve karanlikta giyim esyasi bulunamaz.
Çadir yirtildiginda kurtulus için tek çare bivak yaparak geceyi geçirmektir. Çünkü karanlik veya tipiden pusulayi kullanmak bile mümkün olmayabilir.

Kamp Kurma Ve Toplama Zamani:
Kamp, geç saatlere kalmadan, soguk çikmadan, yagmur, kar veya rüzgar baslamadan önce kurulmalidir.

Kis tirmanislarinda bu konuda daha dikkatli olmak gerekmektedir. Kisin hava açik ve günesli olsa bile kampin kurulusunun, soguk erken çikacagi için saat 3'den daha geçe birakilmamasi gerekir.
Diger taraftan günesin tepenin arkasina geçmesi ile gölge düsen tarafta hava hizla sogur. Özellikle yükseklerde havanin yogunlugu çok düsük oldugu için gölge düser düsmez hava çok süratle ve fazlasiyla sogur. Bunlari hesaba katarak kampin erkenden kurul-masinda fayda vardir.

Kampin toplanmasina yazin ve düsük seviyelerde erkenden baslanir. Kis sartlarinda ve çok yükseklerde ise hava çok soguk olacagindan günesin dogma-si ve havanin isinmasi beklenmelidir. Bazi durumlarda saat 10'a kadar beklenmesi gerekebilir.

Bütün bu sebeplerden dolayi kis tirmanislarinda kamplarin arasindaki mesafeler az olmali ve yürüyüs süresi kisa tutulmalidir.